“GEGHARD”
BİLİMSEL VE ANALİTİK
VAKFI
2026
2026
2026-04-25
İstanbul Valiliği bu yıl da 24 Nisan anma etkinliklerine katılımı yasakladı. İstanbul Valisi, "24 Nisan Anma Platformu"nun başvurusunu herhangi bir gerekçe göstermeksizin bir kez daha reddetti.
2010 yılından itibaren "24 Nisan Anma Platformu", hem İstanbul'da hem de Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde anma etkinlikleri düzenliyordu. 2020 yılında salgın gerekçesiyle anma etkinlikleri yasaklandı ve bu yasak bugüne kadar sürdü ve Türk makamları etkinlikleri "uygun olmayan" olarak nitelendiriyor.
Aslında 24 Nisan etkinliklerinin yetkililer tarafından "uygun olmayan" şeklinde sunularak yasaklanması, devlet düzeyinde benimsenen inkar politikasından kaynaklanmaktadır. Bu durum yalnızca anma etkinliklerini kısıtlamakla kalmayıp sivil toplumun özgürce ifade özgürlüğünü de zedelemektedir.
Anma etkinliklerine yönelik yasağın birinci ve temel nedeni Türkiye'nin inkâr politikasıdır. Türkiye, soykırım gerçekleştirmediğini defalarca açıklamıştır. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise Ermeni Soykırımını tanıyan devletlerin iddialarını arşiv belgeleriyle kanıtlayamadığını ifade etmiştir. Erdoğan bu bağlamda Fransa'yı örnek göstererek söz konusu ülkenin gerçekle ilgilenmediğini söylemiştir.
Dolayısıyla Türkiye'de Ermeni Soykırımını anma etkinliklerine yönelik yasak doğrudan inkar politikasıyla bağlantılıdır. 2010-2019 yılları arasında anma etkinliklerine izin verilmesinin nedeni ise bu etkinliklerin uluslararası kamuoyuna "Türkiye'de ifade özgürlüğü mevcuttur" mesajını verme işlevi görmesiydi.
İkinci neden ise dış politika faktörüdür. 24 Nisan etkinlikleri çoğu zaman uluslararası yankı uyandırmış olup bu etkinliklerin Türkiye içinde düzenlenmesi, inkar politikasından vazgeçilmesi şeklinde yorumlanabilirdi ve Türk makamları ise bundan kaçınmaktadır.
2016 yılında Almanya Bundestag'ı, Ermeni Soykırımını resmen tanıyan bir karar kabul etti. Türkiye bu kararı sert bir dille kınadı. Erdoğan, kararın ikili ilişkileri etkileyeceğini açıklayarak kararı asılsız olarak nitelendirdi ve Türkiye'nin Berlin Büyükelçisi ise geri çağrıldı.
2019 yılında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 24 Nisan'ın Fransa'da resmi olarak Ermeni Soykırımını anma günü ilan edileceğini duyurdu. Türkiye bu adımı derhal kınadı ve bir kez daha soykırım inkarını "belgeledi." Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Ermeni Soykırımı iddialarının hukuki dayanaktan yoksun siyasi bir yalan olduğunu ve tarihsel gerçeklerle çeliştiğini ve bu "iddiaların" Türkiye açısından hiçbir değer taşımadığını belirtti.
2021 yılında ABD Başkanı Joe Biden, "soykırım" ifadesini ilk kez kullandı. Biden'ın bu açıklaması Türkiye'de büyük yankı uyandırdı. Türk yetkililer açıklamayı tarihin siyasallaştırılması olarak nitelendirerek kınadı ve istişareler için ABD büyükelçisini geçici olarak geri çağırdı.
Çeşitli ülkelerin Ermeni Soykırımını tanıma ve kınama yönündeki açıklamalarının ardından Türkiye yalnızca bu açıklamaları reddetmek ve kınamakla yetinmemiş ve ekonomik ve siyasi baskı araçlarına da başvurmuştur. Nitekim Fransa'nın Ermeni Soykırımını tanımasının ardından iki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler gerildi. Türk iş insanları ve milletvekilleri Paris'e giderek ticaret anlaşmalarını geçici olarak askıya aldı ve Fransa üzerinde baskı uyguladı. Yani Türkiye'nin inkarcılığı somut bir politikaya dönüştü ve anma etkinliklerine yönelik yasak ise çoğu zaman Türkiye'nin uluslararası baskılara karşı bir tepkisi olarak değerlendirilmektedir.