Kutkaşen bölgesinin Büyük ve küçük Amili köyleri

2026-09-14

Doğu Transkafkasya’daki Kutkaşen (günümüzde Kabala) bölgesinin Ermeni yerleşimlerinden bazıları Büyük Amili ve Küçük Amili köyleriydi. Bu iki köy birbirine komşu olup, bölge merkezi Kutkaşen’in yaklaşık 17 km güneybatısında bulunuyordu. Büyük Amili köyü Amulli adıyla da bilinmekteydi.

Bu iki Ermeni köyünün halkı, 18. yüzyılın ikinci yarısında zorla Müslümanlığı kabul etmiştir. Ancak 1908 tarihli Rus kaynaklarında bu iki köyün sakinleri Ermeni olarak kaydedilmiştir. Büyük Amili’de 193 Ermeni, Küçük Amili’de ise 33 Ermeni yaşamaktaydı. Yerel halkın İslam’ı kabul etmesinin ardından zamanla Ermeni çevresinden kopmuş, kendilerini Müslüman olarak tanımlamış ve yerel Türk lehçesini konuşmaya başlamışlardır. Daha 1915 yılına ait istatistiksel verilerde ise, bu iki köyün sakinleri Türk olarak kaydedilmiştir: Büyük Amili’de 250, Küçük Amili’de ise 58 kişi belirtilmiştir. Daha sonra, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından, bu köylerin sakinleri Azerbaycanlı olarak kaydedilmiştir.

Müslüman olmadan önce Büyük Amili köyünde, komşu Ermeni yerleşimi Sultan-Nuhi’nin papazı Ter Daniel’in din görevlisi olarak hizmet verdiğine dair bir kayıt günümüze ulaşmıştır. Büyük Amili ve Küçük Amili köylerinde uzun süre Ermenilere ve Hristiyanlara ait mezar taşları korunmuştur. Ne yazık ki günümüzde, bu köylerde Ermeni izleri tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Kaynakça:

Karapetyan, S., Asıl Ağvank. Ermeni Mimarisini Araştırma Vakfı, 2024, Kitap XXII, Bölüm 1, s. 235։

T․P․, kağıt, «Nor-Dar», 1889, N 65, 29 Nisan, s. 3։

Кавказскiй календарь на 1910 годъ. Тифлисъ, 1909, с. 204, 290.

Кавказскій календарь на 1915 годъ. Тифлисъ, 1914, с. 99, 142.

Subscribe to our channel on Telegram