Tarihi Albanya’nın Tosik köyü

2026-04-13

Tosik, tarihi Albaniya'nın Ermeni köylerinden biriydi. Günümüzdeki Gabala (Kutkashen) idari merkezinin 22,7 km güneybatısında yer almaktaydı.

Köye ilişkin ilk kayıtlar 18. yüzyıla dayanmaktadır. Mevcut bilgilere göre, sakinler, Tosik'e tam 18. yüzyılda Artsakh'ın Haçen ve Varanda bölgelerinden gelip yerleşti.

1725 yılında "Tosikli Vardan"ın, Kapağak bölgesinin çeşitli köylerinin temsilcilerin Rusya İmparatoru Büyük Petro'ya hitaben kaleme alınan dilekçeye imza attığına dair bir kayıt mevcuttur.

1841 yılında Tosik'te 126 Ermeni, 1851 yılında 147 Ermeni yaşamaktaydı. 1876 yılı verilerine göre, köyün Ermeni nüfusu 143 kişiye, 1889'da ise 132. Köyde 1901 yılında 125 Ermeni bulunmaktaydı, 1914'te ise nüfus 156 kişiye ulaştı.

1880'lerde Tosik sakinlerinin eski köyden yaklaşık 2 km güneye taşınarak aynı adı taşıyan yeni bir köy kurduğu bilinmektedir. Eski köyde 19. yüzyılda inşa edilmiş Surp Yeğişe kilisesi faaliyet gösteriyordu. Yeni köyde ise sakinler Surp Astvatsatsin adıyla yeni bir kilise inşa etti.

1918 yılında bölgeye giren Osmanlı ve yerel Tatar kuvvetleri köyü tahrip etti ve bunun ardından köy bir harabeliğe dönüştü.

Kaynakça:

Barkhudarents M., Alban Ülkesi ve Komşuları, Artsakh, Yerevan, 1999, s. 114.

Karapetyan S., Asıl Albanya: Ermeni Mimarlığı Araştırma Vakfı, 2024, Kitap IIB, Bölüm 1, s. 257-258.

Majak, Bilgiler Utik hakkında: “Meğu Hayastani”, 1881, No 123, 1 Temmuz, s. 1.

Эзовъ Г.А., Сношенія Петра Великого съ армянскимъ народомъ, Санктпетербургъ, 1898, стр. 427-428.

Subscribe to our channel on Telegram