“GEGHARD”
BİLİMSEL VE ANALİTİK
VAKFI
2026
2026
2026-03-21
Azerbaycan hükümeti Artsakh'ı "yeniden inşa ettiklerini", turistlere sınırları açtıklarını ve giriş izni ile çevrimiçi kayıt sistemleri oluşturduklarını ısrarla öne sürmesine karşın, yabancı bir gezginin aktardığı gerçekler bambaşka bir tablo ortaya koymaktadır.
Koreli gezgin Yang Min, birkaç gün önce, YouTube kanalında Artsakh ziyaretini anlattığı bir video yayımladı. Bu ziyareti, "129 ülkeyi kapsayan seyahatlerinin en zorlusu" olarak nitelendirdi.
Gezgin'in yolculuk boyunca kayıt altına aldıkları, Azerbaycan'ın sunduğu "gerçeklikle" hiçbir şekilde örtüşmemektedir.
Artsakh’taki Ermeni anıtları
Yang Min'in ziyaretinin amaçlarından biri de Artsakh'taki Ermeni izlerini ve Ermeni anıtlarını görmekti. Ancak videosunda aktardığına göre, bazı Ermeni anıtlarına, özellikle Stepanakert Katedrali'ne yapılacak ziyaretler için yaptığı pek çok talep yanıtsız kaldı. Bu talepler, "geç kalıyoruz" ya da "sonra gideceğiz" gibi geçiştirici yanıtlarla reddedildi. Gezgin, grubun Stepanakert'te yürüyüş yapmalarına bile izin verilmediğini vurguladı. Stepanakert'i şu sözlerle nitelendirdi: "Trajedi, hüzün. Nereye gidersen git, boş evler." Koreli gezgin, her yerde Ermeni anıtlarının tahrip edildiğini ya da "yeniden inşa edildiğini" kayıt altına aldı.
Kayıt sisteminin aksaklıkları
Azerbaycan hükümeti Temmuz 2025'te Artsakh'ı ziyaret eden turistlere izin verilmesi sürecini kolaylaştırmak ve hızlandırmak amacıyla özel bir prosedür hayata geçirdi. Videoda görüldüğü üzere, turistlerin Artsakh'a girişi için oluşturulan çevrimiçi sistem ne ülke dışından ne de ülke içinden düzgün çalışmaktadır. Turistler için tek seçenek, önceden organize edilmiş grup turlarıyla ziyaret yapmaktır. Bu turlar yalnızca gezginlerin bölgedeki ziyaretlerini ve araştırma olanaklarını kısıtlamakla kalmayıp katı bir şekilde belirlenmiş programa uymalarını da dayatmaktadır.
Örnek olarak gezgin, rehberin Ermenilerle ve yerel Ermeni kültürüyle ilgili ya da Azerbaycan'ın siyasi çizgisinden biraz sapan her türlü sorudan ısrarla kaçındığını belirtti.
Koreli gezgin ilginç bir karşılaştırma yaparak şunları söyledi: Eğer "geçmişte Ermenistan'dan Artsakh'a yabancı gezginler için doğrudan pasaport kontrol noktası varsa", şimdi "bölgeyi ziyaret etmenin tek yolu, Azerbaycan'dan batıya özel izinlerle yolculuk yapmaktır." Akna (Ağdam) sınırında "yalnızca kimlik belgesi değil, seyahat izni de kontrol edilmektedir."
Konaklama sorunları
Azerbaycan hükümetinin Artsakh topraklarını yeniden iskan etmek için yoğun çaba göstermesine karşın bölgede turistler için herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Uluslararası web sitelerinde, Stepanakert'te kayıtlı tek bir otel bilgisi yer almamaktadır. Gezgin, bu alanda da sözde "Azerbaycan misafirperverliğinin" yabancı turistleri dolandırmaktan ve kat kat fazla para koparmaktan geri durmadığını vurguladı.
Yolculuk sırasında yaşanan sorunlar
Koreli gezgin, Artsakh'ta iletişim imkanının bulunmadığını kayıt altına aldı. Bölgeye ilişkin herhangi bir ön bilgi veya rehber almadığını belirtti. Hizmet sektörü çalışanlarının soğuk ve kötü tutumundan da duydukları memnuniyetsizliği dile getirdi. "İşte Artsakh'ı ziyaret etmenin tek mümkün yolu bu, o da grup turlarıyla" dedi gezgin.
"Rehber mi, propagandist mi?"
Rehberin tutumu da Azerbaycan hükümetinin izlediği politikanın kapsamlı bir resmini gözler önüne sermektedir: Uzun sessizlikler, sorulara yanıt vermekten kaçınma, tarihsel bağlamın tamamen yokluğu, belirgin propaganda, taraflı ve siyasallaştırılmış yorumlar, eski Ermeni yönetimine yönelik aşağılayıcı nitelemeler ve benzeri tutumlar. Gezginin ifadesiyle yaşananlar açıkça bir "beyin yıkama" seansıydı. Yang Min şunları söyledi: "Bayrakların teşhirinin, Azerbaycan'ın gürültülü müziğinin ve düzensiz vandalizmin ötesinde, Azerbaycanlıların Ermeni kökenli her şeyin silinmesini istediklerini gördük."
Her yerde yalan
Koreli gezgin videosunu ilginç bir değerlendirmeyle sonlandırdı: "Bakü'deki kiralık araç şoföründen sokak dolandırıcılarına, otel sorunlarından restoran çalışanlarına kadar ülkenizin imajını tamamen mahvettiniz." "Açıkçası, şimdiye kadar yalnızca petrodolarlar ve gerçek anlamda hiçbir değer görmedim" diyerek ziyaretini özetledi.