“GEGHARD”
BİLİMSEL VE ANALİTİK
VAKFI
2026
2026
2026-03-06
Azerbaycan-İran ilişkilerinin kötüleşmesi ortamında 5 Mart’ta Azerbaycan’da İran karşıtlığı dalgası yeniden hız kazandı. Özellikle bu durum, Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında yapılan Güvenlik Konseyi toplantısında açıkça görüldü. Toplantı sırasında İlham Aliyev, İran tarafına yönelik tehditkar ve hakaret içeren ifadeler kullandı ve onları “iğrenç, onursuz, erkeğe yakışmayan” sözleriyle nitelendirdi.
Peki Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nı ne kızdırmıştı?
Azerbaycan tarafına göre, 5 Mart 2026’da İran’a ait insansız hava araçları Nahçıvan bölgesine saldırı düzenledi. Açıklamalara göre İHA’lardan biri Nahçıvan uluslararası havalimanı’nın arazisine, diğeri ise Şakarabad köyündeki okulun yakınlarına düştü. Aliyev konuşmasında olayı terör saldırısı olarak nitelendirerek İran yönetiminden açıklama yapmasını ve özür dilemesini talep etti. Dahası, Azerbaycan Silahlı kuvvetlerinin her türlü eyleme hazır olması gerektiğini vurguladı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı daha da ileri giderek İran’ın Atropatene eyaletinde yaşayan Türk dilli nüfus arasında ayrılıkçı fikirler yaymaya çalıştı.
“Bugün İran’da yaşayan ‘Azerbaycanlıların’ (İran’ın Azerbaycan eyaletlerinde yaşayan Azeri İranlı dilde konuşan nüfus kastediliyor) umudu bağımsız Azerbaycan devletidir,” dedi İlham Aliyev.
Kendi çalışma tarzına sadık kalan Azerbaycan tarafı, gelişen olaylarla paralel olarak propaganda faaliyetlerini de sürdürdü. Azerbaycan sosyal medya ağlarında İran’ın Atropatene veya Azerbaycan eyaletine yönelik toprak iddialarına dair tezler aktif biçimde dolaşıma sokuldu. Özellikle Azerbaycan’ın Musavat.com ve Axar.az medya kuruluşlarının Telegram kanallarında “Tebriz’in gözü yolda” siyasi sloganıyla paylaşımlar yayıldı. Aslında bu tür paylaşımlar, Azerbaycan tarafının İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı açık toprak taleplerine işaret eden niyetler taşıyor.
Aliyev’in konuşmasından sonra İran’daki mevcut yönetime yönelik saldırgan ve saygısız açıklamalar Azerbaycan medyasında hızla yayıldı. Örneğin “APA” haber ajansı olayı şu başlıkla verdi: “Nankör mollalar rejimi gerçek yüzünü gösterdi”.
Devletin en üst düzey yöneticisinin İran’a yönelik kullandığı sözler hem yerel hem de uluslararası medyanın dikkatini çekti.
Fransız “Le Monde” gazetesi şöyle yazdı: “Azerbaycan, İran’ın ‘terörist’ insansız hava araçları saldırılarına karşılık verme tehdidinde bulunuyor.” France24.com ise Aliyev’in sözlerini şöyle yorumladı: “Azerbaycan, İran’ın ‘terörist’ İHA saldırılarının ardından intikam alacağını söylüyor.” “The Canberra Times” da olaylara değinerek şu ifadeyi kullandı: “İran’a ait olduğu iddia edilen bir insansız hava aracının düşürülmesinin ardından Azerbaycan ordusu savaş hazırlığına geçirildi.”
Peki gerçekte ne olmuştu? Azerbaycan tarafı başlangıçta İran’a ait iki İHA’nın düştüğünü açıkladı. Ardından, Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yayımlayarak Tahran’dan kısa süre içinde açıklama yapmasını ve gelecekte benzer olayların tekrarlanmaması için gerekli önlemleri almasını talep etti.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı açıklamasında şöyle denildi: “İran İslam Cumhuriyeti topraklarından gerçekleştirilen bu insansız hava aracı saldırılarını şiddetle kınıyoruz. Bu saldırılar sonucunda havaalanı binası hasar görmüş ve iki sivil yaralanmıştır. Azerbaycan topraklarına yönelik bu saldırı uluslararası hukukun norm ve ilkelerine aykırıdır ve bölgede gerilimin artmasına katkıda bulunmaktadır.”
Olay üzerine İran’ın Azerbaycan’daki olağanüstü ve tam yetkili büyükelçisi Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı’na çağrıldı ve İran tarafına protesto notası verildi. Birkaç saat sonra Azerbaycan Savunma Bakanlığı da bir açıklama yaptı: “Yaşanan olayın tüm sorumluluğu İran İslam Cumhuriyeti’ne aittir” ve “bu saldırı karşılıksız kalmayacaktır”.
Daha sonra Azerbaycan basınında şu başlıklarla haberler yayıldı: “İran dört insansız hava aracıyla saldırı düzenledi – resmi”, “Savunma Bakanlığı 4 insansız hava aracı saldırısına ilişkin bilgi yayımladı”, “İran dört insansız hava aracıyla saldırı düzenledi – Savunma Bakanlığı”.
Ancak gerçekte Nahçıvan bölgesine kaç İHA’nın düştüğü ve bunların gerçekten İran’a ait olup olmadığı hala belirsizliğini koruyor....