Tarihi Albanya’nın Girdadül köyü

2026-03-30

Girdadül yerleşimi, günümüzdeki Gabala (Kutkaşen) idari merkezinin 27,3 km güneybatısında bulunmaktadır. Yerleşim yeri ayrıca Girtatul adıyla da anılmıştır.

Köyde eski zamanlardan beri Ermeniler yaşamıştır. 18. yüzyılın sonlarında buraya ayrıca Artsakh’ın Haçen ve Varanda bölgelerinden de Ermeniler yerleşmiştir. Bölgedeki birçok Ermeni köyünün aksine, 18. yüzyılda, Girdadül’ün Ermeni nüfusu Hristiyanlıktan vazgeçmemiş ve İslam’ı kabul etmemiştir.

1841 yılı verilerine göre Girdadül köyünde 235, 1851 yılında 532, 1889 yılında ise 985 Ermeni yaşamaktaydı. 1905 yılında köyün Ermeni nüfusu 1034 kişiye, 1918 yılında ise 1065 kişiye ulaşmıştır.

Köyde Surp Astvatsatsin kilisesi faaliyet göstermiştir ve bu kiliseden 18. yüzyıldan itibaren söz edilmektedir. Toponimist piskopos Makar Barkhudaryants’ın aktardığına göre, şu içerikte bir inşa kitabesi korunmuştur: “Surp Astvatsatsin kilisesi, 1881 yılında Girdadül köyünün halkı tarafından inşa edildi.”

Köy mezarlığında bulunan mezar taşlarından ikisi kaydedilmiş olup 17. yüzyıla tarihlenmektedir: “Tanrı Soğomon’a merhamet etsin, 1654 yıl”. “Hovhannes, 1699 yıl.” Köyün yakınlarında ayrıca Cragoğ adlı yarı yıkık bir kale de bulunmaktaydı.

1918 yılı olayları hem Girdadül köyü hem de genel olarak Doğu Güney Kafkasya’daki tüm Ermeniler için kader belirleyici olmuştur. Bölgeye giren Osmanlı birlikleri, yerel Türk güçleriyle birleşerek bölgedeki Ermeni nüfusunu katletmiştir. Girdadül köyünün sakinleri, 1918 yılının Temmuz ayında, diğer Ermeni köylerinden gelen sığınmacılarla birlikte, Vank adlı Ermeni köyüne taşınmaya zorunda kalmış ve burada Türk-Tatar birliklerine karşı 4 gün boyunca direniş göstermiştir. Ancak 1918 yazında yaşanan olaylar sırasında Girdadül’ün Ermeni nüfusunun büyük kısmı katledilmiştir.

Kaynakça:

Barkhudarents M., Alban Ülkesi ve Komşuları, Artsakh, Yerevan, 1999, s. 112, 119.

Grigoris v. Ter-Hakovbeants, Nukhi, ‘‘Meğu Hayastani’’, 1880, No 94, Aralık 6, s. 3.

Karapetyan S., Asıl Albanya’nın litografileri, I. kitap, EC BMA ‘‘Gitutyun’’ yayıncılık, Yerevan, 1997, s. 39, 40.

Karapetyan S., Asıl Albanya: Ermeni Mimarlığı Araştırma Vakfı, 2024, Kitap IIB, Bölüm 1, s. 254-256.

‘‘Mşak’’, 1882, No 229, Aralık 9, s. 3.

Subscribe to our channel on Telegram