“GEGHARD”
BİLİMSEL VE ANALİTİK
VAKFI
2026
2026
2025-11-18
Azerbaycan yetkilileri son yıllarda uluslararası imaj oluşturma çalışmalarında büyük bir etkinlik sergileyerek. Azerbaycan'a yönelik turist grupları düzenlemektedir. Dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen bu gruplar. Artsakh'a da yönlendirilmekte, özellikle Artsakh topraklarındaki gezileri, açık Ermenistan karşıtı vurgular ve yorumlarla yoğun biçimde medyaya yansıtılmaktadır.
Azerbaycan ziyaretlerinin organizasyonunda "En çok seyahat eden insanlar" (Most traveled people - MTP) kuruluşunun kurucusu, Amerikalı gezgin Charles Veley'in büyük bir ilgisi göze çarpmaktadır. Veley, farklı uluslardan oluşan grupları Artsakh'a da götürmektedir.
Veley, artık aktif seyahat organizasyonuyla ilgilenmediğini öne sürmesine karşın MTP ekibi, 2022'den bu yana Artsakh'a beş ziyaret düzenlemiştir. Bu ziyaretler, söz konusu kişilerce keşif amaçlı ve Azerbaycan'ı tanıtıcı etkinlikler olarak sunulmaktadır, ancak gerçekte Azerbaycan hükümetinin kullandığı bir yumuşak güç aracı olarak değerlendirilmektedir.
MTP ekibinin gezginleri, ziyaretleri sırasında Artsakh'ın çeşitli bölgelerinde bulunmuş ve sözde "Ermeni işgali sonucunda yaşanan geniş çaplı tahribatı" ve Azerbaycan yetkililerinin bu tahribatı gidermeye yönelik çabalarını ile elde edilen sonuçları yerinde görmüşlerdir.
Seyahattan "vazgeçmiş" olan Charles Veley, tuhaf bir şekilde 2024 yılında "Dezenformasyon ile mücadele" temalı ikinci Şuşa Küresel medya forumu'na katılarak yabancı gezginlerin "sahte haberlerin" tespit edilmesindeki rolünün ve katkısının önemine değindi. Veley'e göre Karabağ hakkında uluslararası medyada yer alan bilgiler "sahte haberler ve asılsız bilgilerden" ibarettir ve bunlar "bizzat gördükleri gerçeklikle" örtüşmemektedir.
İkinci forumda Veley'in, Artsakh'a ilişkin uluslararası kamuoyu tepkilerinde Azerbaycan liderliğini rahatsız eden bilgilere karşı mücadele etmek amacıyla "devşirildiğini ya da bu işe koşulduğunu" itiraf ettiğini kaydetmek gerekir.
Bu açıklamanın ardından, forumdan yalnızca birkaç gün sonra, "son derece tesadüfi bir şekilde", Charles Veley önderliğinde MTP grubunun Artsakh'a dördüncü ziyareti gerçekleşti.
Temmuz 2025'te Stepanakert'e yaptığı ziyaret sırasında, Veley, 19-21 Temmuz tarihleri arasında Şuşa'da düzenlenen üçüncü Küresel medya forumu'na katıldı. Panel tartışmasındaki konuşmasında, insanların kendisine sık sık "neden etnik temizliği ve vahşeti desteklediğini", yani bunu gerçekleştiren Azerbaycan yetkililerini desteklediğini sorduğunu vurgulayarak, "bizzat tanık olduğu gerçeği aktardığını" ekledi.
Charles Veley Şuşa'da düzenlenen üçüncü Küresel medya forumunda
Veley'in Artsakh'taki faaliyetleri, çatışma alanlarını, yıkım bölgelerini ve insani trajedilerin yaşandığı yerleri ziyaret etmeyi kapsayan "karanlık turizm"e özgü bir nitelik de kazanmıştır. Tam da bu ziyaretler çerçevesinde, Veley, kendi çabalarıyla Azerbaycan'a getirdiği "turistlerle" birlikte daha önce mayınlarla döşenmiş bölgelerde bulunmuş, mayın temizleme sürecini "izlemiş", Şuşa Kalesi'ni ve diğer alanları gezmiş ve tüm bunları yaparken Ermenistan karşıtı propagandayı da ihmal etmemiştir.
Diğer etkinliklerin yanı sıra Karabağ'ı ziyaret eden turistler için Azerbaycan silahlı kuvvetleri temsilcilerinin katılımıyla "tanklarla tur" da düzenlenmiştir.
Charles Veley'in Azerbaycan propagandasının araçlarından biri haline geldiği tartışmasızdır ve verdiği röportajlar da bunu açıkça ortaya koymaktadır. Şunu belirtmek gerekir ki, Veley, daha önceki seyahat kariyerinde hiçbir zaman herhangi bir ülkeyi ve onun yönetimini öven röportajlarıyla öne çıkmamıştı ve ne var ki şaşırtıcı biçimde belirgin bir Ermenistan karşıtı anlatıyla Azerbaycan medyasına röportaj vermeye başladı.
"30 yıllık işgal sonucunda yaşanan tahribattan" söz eden Veley, röportajlarında Ermenileri defalarca "yıkıcı ve barbar" olarak tanımlarken Aliyev yönetimini yüceltmekte, Azerbaycan yetkililerinin Artsakh'taki "yapıcı ve inşa edici" faaliyetlerini övmektedir.
"Son 12 ay içinde Karabağ'ı üç kez ziyaret ettim. Bölgeyi her ziyaret ettiğimde ilerleme görüyorum" dedi.
Kapalı sınırların ülkesi sözde "turizm" merkezi olarak
Azerbaycan'ın kara sınırları kapalı olmasına ve Artsakh'a yapılan ziyaretler için her zaman Azerbaycan yetkililerinden özel izin alınması gerekmesine karşın Veley ve dünyanın çeşitli ülkelerinden derlediği gruplar Azerbaycan'a ve Artsakh'a engelsizce ulaşmaktadır. Bu noktada dünyanın en çok seyahat eden Azerbaycanlısı Mehrac Mahmudov'un önemli bir rolü bulunmaktadır. Mahmudov, Veley ile ilişkisini 2021 yılında Aşırı gezginler uluslararası konferansı çerçevesinde kurmuş ve ona turist gruplarını Artsakh'a götürmeyi teklif etmiştir. Mahmudov'un aynı zamanda Azerbaycan'ın en büyük reklam kuruluşlarından biri olan Banner Media'nın kurucusu olduğunu da belirtmek gerekir. Daha sonra Mahmudov'a, Azerbaycan'ın uluslararası itibarının yükseltilmesine katkıda bulunması nedeniyle Haydar Aliyev nişanı verilmiştir.
23 Temmuz 2025 itibarıyla Azerbaycan yetkilileri, turistlerin özel bir platformda kayıt olarak ve vize prosedürünü tamamlayarak Artsakh'ı ziyaret etmesine izin vermeye başladı. Bazı kısıtlamalar hala geçerliliğini korumakla birlikte turistler artık doğrudan turist statüsü edinerek Artsakh'a kayıt yaptırıp ziyarette bulunabilmektedir.
Veley'in Artsakh ziyaretlerinin finansmanı nereden geliyor?
Veley'in gezilerinin bazıları, Azerbaycan devlet haber ajansı Azertac ve hükümete yakın özel haber ajansı APA tarafından haberleştirilmiş olsa da yetkililerin bu ziyaretlerin organizasyonuna ve finansmanına dahli konusu belirsizliğini korumaktadır. Azerbaycan yetkilileri yıllardır uluslararası medya kuruluşlarına, araştırmacılara ve akademisyenlere Azerbaycan'ı tanıtmaya yönelik ziyaretler ve etkinlikler düzenlemiş ve bu durum "havyar diplomasisi" çerçevesinde de değerlendirilmektedir. Söz konusu ziyaretlere Azerbaycan yetkililerince verilen sembolik hediyeler de eşlik etmektedir. Veley'in organize ettiği Artsakh ziyaretlerinin bu stratejinin bir parçası olarak gerçekleştirildiği varsayılabilir.
MTP'nin finansmanı üyelik aidatları ve bağışlar aracılığıyla sağlanmakta ve ancak kuruluş düzenlenen gezileri finanse etmemektedir. 13-16 Kasım 2025 tarihlerinde Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da MTP'nin bir sonraki konferansının düzenlenmesi planlanmakta olup organizasyon Etiyopya Turizm Bakanlığı'nın desteğiyle yürütülmektedir. Buradan hareketle kuruluşun hükümetlerle iş birliği yapmaya hazır olduğu ve bunun Azerbaycan hükümetiyle MTP arasındaki iş birliğini de dışlamadığı sonucuna varılabilir.
Ch. Veley'in keşif ekibi Akna'nın Ekmek müzesi’nin kalıntılarının yakınında, 2023
Peki Charles Veley son yıllarda ne ile meşguldur?