Kutkaşen bölgesinin Çanağbulak köyü

2026-08-31

Kütkaşen bölgesinin Çanakbulak köyü, bölge merkezi Kütkaşen’den (günümüzde Gabele) yaklaşık 27 km güneybatıda bulunmaktadır.

Çanakbulak, Ermenilerin yaşadığı eski yerleşim yerlerinden biri olmuştur. Ermenilerin burada tam olarak hangi yüzyıldan itibaren yaşadığı bilinmemektedirö ancak 18. yüzyılda köyün zaten terk edilmiş olduğu bilinmektedir. Çanakbulak’ın o döneme ait eski Ermeni mezarlığı günümüze kadar korunmuştur. 19. yüzyılın başlarında Çanakbulak, Artsah’ın Haçen, Jraberd ve Varanda bölgelerinden göç eden Ermeniler tarafından yeniden iskan edilmiştir.

1841 yılı verilerine göre, köyde 155 kişi yaşamaktaydı. 1851 yılında Çanakbulak’taki Ermeni nüfusu 376 kişiye ulaşmıştır. Nüfus artışı sayesinde 1853 yılında köyde 473 Ermeni yaşamıştır. Çanakbulak’ın Ermeni nüfusu 1876 yılında 519’a, 1889 yılında ise 696 kişiye ulaşmıştır. 1901 yılı verilerine göre, Çanakbulak’ta 818, 1908 yılında 873, 1914 yılında 903 ve 1918 yılında ise 960 Ermeni yaşamaktaydı.

Köyde Surp Astvatsatsin kilisesi bulunmaktaydı. Burada ruhani hizmet verenler arasında Ter Nerses Danielyan (1822-1857), Nerses Ter-Simonyan-Kolyants (1868 yılında adı geçmektedir), Hakob Hovhannisyan-Kolyants (1873-1880) ve 1912 yılına kadar görev yapan Astvatsatur Arustamyan-Arushanyan bulunmaktaydı.

1870’li yıllarda köyde ayrıca bir Ermeni okulu da faaliyet göstermiştir. Okulun öğretmeni Rahip Hakob Hovhannisyan-Kolyants hakkında günümüze ulaşan bir kayıt bulunmaktadır.

Köyün nüfusu 1905-1907 yılları arasındaki Ermeni-Tatar çatışmaları sırasında zarar görmüştür. 1905 yılında Kafkas Tatarları köye saldırarak Ermeni köylülerin hayvanlarını yağmalamıştır.

Doğu Transkafkasya’daki diğer tüm Ermeni köylerinde olduğu gibi Çanakbulak’ın Ermeni nüfusu da 1918 olayları sırasında zarar görmüştür. Bu dönemde bölgeye giren Osmanlı birlikleri ile yerel Kafkas Tatarlarının güçleri Ermeni yerleşimlerini tahrip etmiştir. Bu olayların ardından Doğu Transkafkasya’daki Ermeni köyü Çanakbulak varlığını sona erdirmiştir.

Kaynakça:

Barkhudaryants, M., Ağvan Ülkesi ve Komşuları. Artsah, Yerevan, 1999, s. 112.

Karapetyan, S., Büyük Ağvank. Ermeni Mimarisini Araştırma Vakfı, 2024, Kitap XXII, Bölüm 1, s. 311-312.

Ter-Yakovbyants, Gr., Nuha, “Meğu Hayastani”, 1880, No. 94, 6 Aralık, s. 3.

Алфавитные списки армяногригорянских церквей и магометанских мечетей в Империи. Департамент духовных дел иностранных вероисповеданий, 1886, с. 70-71.

Кавказскiй календарь на 1910 годъ. Тифлисъ, 1909, с. 410.

Кавказскій календарь на 1915 годъ. Тифлисъ, 1914, с. 204.

Subscribe to our channel on Telegram