“GEGHARD”
BİLİMSEL VE ANALİTİK
VAKFI
2026
2026
2025-12-02
Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi'nin kuruluşunun 80. yıl dönümü etkinliğinde, cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Azerbaycanlı "bilim insanlarına" araştırmalarını yürütürken, makale ve haritalarını yayımlarken benimsemesi gereken ilkeleri hatırlattı. Bunun temel amacı, bölgedeki Ermeni tarihi varlığını reddetmek, ya da onun zengin kültürel tarihini ve mirasını sahiplenmektir. Bakü'nün bu propaganda tezlerinin yaygınlaştırılması ve hayata geçirilmesinde yalnızca Azerbaycanlı değil, yabancı bilim insanları ve araştırmacılar da rol oynamaktadır.
ABD'nin Tennessee Teknoloji Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü olan, 82 yaşındaki Michael Gunter'ın akademik araştırmalarının merkezinde, Kürtler yer almaktadır ve bu konuda çok sayıda monografi ve makale yayımlamıştır.
Gunter, Ermeni Soykırımı araştırmalarıyla da ilgilenmiş, fakat akademik çevrelerde, özellikle soykırım araştırmacıları arasında önyargılı ve inkarcı yaklaşımlarıyla tanınmaktadır.
2011 yılında Gunter'ın "Ermeni tarihi ve soykırım meselesi" başlıklı kitabı yayımlandı. Kitap hakkında zamanında, Kudüs Holokost Enstitüsü'nün eski direktörü, ünlü soykırım araştırmacısı İsrael Charny (1931-2024) bir eleştiri kaleme aldı ve Charny ironik biçimde şunu vurguladı: "Bu, şimdiye kadar gördüğüm en iyi inkarcı çalışmadır." Gunter, katliamların yaşandığını kabul etmekle birlikte bunları Ermeni isyancılara karşı alınmış meşru güvenlik tedbirleri olarak nitelendirmektedir.
Son dönemde Gunter, Azerbaycan'ın resmi propaganda tezlerinin lobiciliğini de üstlenmiş ve bunu Karabağ çatışması ve Azerbaycan araştırmaları kisvesi altında sürdürmektedir. Gunter, bir diğer tanınmış araştırmacı ve ABD'de faaliyet gösteren Hakan Yavuz ile birlikte, Azerbaycan himayesinde düzenlenen etkinlikleri aktif biçimde organize etmekte ve bu etkinliklere katılmaktadır.
2020 savaşının ardından Gunter, Ermenistan karşıtı içerikli dört kitabın yayımlanmasına katkıda bulunmuştur:
"Dağlık Karabağ Çatışması: Tarihsel ve siyasi perspektifler", 2022, editörler: Hakan Yavuz, Michael Gunter,
"Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki Karabağ çatışması: Nedenler ve sonuçlar", 2023, yazarlar: Hakan Yavuz ve Michael Gunter,
"Haydar Aliyev ve modern Azerbaycan'ın temelleri", 2024, editörler: Hakan Yavuz, Michael Gunter, Şamhal Abilov,
"Unutulan Sürgün: 20. yüzyılda Kafkasya'da Ermeniler tarafından Azerbaycanlıların yerinden edilmesi", 2025, yazarlar: Michael Gunter, Ali Askerov.
"Dağlık Karabağ çatışmasının tarihsel ve siyasi perspektifleri" adlı kitapta yazarlar, genel siyasi ve propaganda çizgisi çerçevesinde, Azerbaycan'ın resmi söylemlerini yaymaktadır. Kitap hakkında Ulusal Ermeni Araştırmaları ve İnceleme Derneği'nin akademik işler direktörü Mark Mamikonyan, şunları belirtmiştir: "Kitapta soykırım kelimesi tırnak içinde kullanılmaktadır; "sözde Ermeni Soykırımı", "iddia edilen soykırım", "soykırım iddiaları" gibi ifadelerle yer almaktadır."
Haydar Aliyev'e adanan kitapta, Gunter hem editör, hem de yazar olarak yer almaktadır. Haydar Aliyev'i Abraham Lincoln ve Charles de Gaulle ile kıyaslayan Gunter, Haydar Aliyev'in yanı sıra İlham Aliyev'e de hayranlık duymaktadır.
Nisan 2022'de, Gunter, Bakü'deki ADA (Azerbaycan Diplomatik Akademisi) üniversitesi'nde düzenlenen "Güney Kafkasya: Kalkınma ve işbirliği" başlıklı konferansa katıldı ve bu konferansa Aliyev de iştirak etti.
Aliyev ailesini yüceltme saplantısıyla hareket eden Gunter, İlham Aliyev'in İngilizce bilgisini ABD Başkanı Donald Trump'ınkiyle bile kıyaslamaktadır: "Cumhurbaşkanınızdan etkilendim. Üç saat boyunca insanların sorularını yanıtladı. Pek çok karşılaştırma yaptı. Cumhurbaşkanı Aliyev İngilizceyi çok iyi konuşuyor. Kıyaslayacak olursak, eski cumhurbaşkanımız Trump'tan bile iyi konuşuyor" dedi Gunter.
Gunter'ın en son çalışması, Azerbaycanlı Ali Askerov ile ortak kaleme alınmıştır. Brill yayınevi, Eylül 2025 sonunda onların "Unutulan Sürgün" adlı kitabını yayımladı. Kitapta 20. yüzyılda Ermeniler tarafından Azerbaycanlıların dört dalga halinde yerinden edildiği ileri sürülmektedir: 1905-1906, 1918-1920, 1948-1953 ve 1988-1989 yıllarında. Kitabın birincil kaynakları arasında Askerov'un kişisel anıları yer almaktadır. "Özgün kaynaklarımızın önemli bir bölümü Ali Askerov'un kişisel anılarıdır" diye belirtmektedir yazarlar.
Yani Gunter ve meslektaşları, bilim dünyasına daha önce hiç bilinmeyen yeni bir birincil kaynak türü tanımlamıştır: Azerbaycanlı önyargılı araştırmacıların kişisel anıları.
Dikkat çekici olan şu ki, Gunter, inkarcı nitelikteki çalışmalarını şu gerekçeyle savunmaktadır ve batı tarih yazımında Ermeni perspektifi egemendir ve diğer tarafın da aydınlatılması gerekmektedir. Nitekim, Ermeni Soykırımı üzerine yazdığı kitapta, Gunter, Türk perspektifinin nesnel bir analizini sunmak istediğini belirtmektedir.
Gunter ve Yavuz'un kitaplarını eleştiren kişi, ortak yazarları Profesör Edward Erickson'dır. Somut kaynaklardan yoksun ve propaganda malzemesi niteliği taşıyan bu uydurmada, Ermenistan'dan yaklaşık bir yüzyıl boyunca "Azerbaycanlıların sürülmesini" konu alan kitapta, Erickson, eserin "Azerbaycanlıların çileli durumunu dışlamış olan Ermeni merkezli tarih yazımını dengelemek" açısından zorunlu olduğunu belirtmektedir.
Son yayın, Azerbaycan'ın yayılmacı "Batı Azerbaycan" projesi bağlamında değerlendirilebilir. Azerbaycan, Ermenistan'ı Azerbaycanlıları ülkeden kovmakla suçlamakta ve onların "geri dönüşünün" sağlanmasını talep etmektedir.
"Batı Azerbaycan" projesine Bakü'nün devasa kaynaklar ayırdığı, bir yapı, topluluk ve televizyon kanalı oluşturduğu, kitaplar yayımladığı, konferanslar ve sergiler düzenlediği çoktan bilinmektedir. "OC Media" kısa süre önce sızdırılan belgelere atıfta bulunarak, bu projenin doğrudan Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı İdari ofisi tarafından finanse edildiğini ortaya koyan bir haber yayımladı.
Sonuç olarak, Gunter'ın bu tür faaliyetlerdeki yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda, bunun bir tesadüf olmadığını; doğrudan ya da dolaylı olarak Bakü çevreleriyle sıkı bir işbirliği ve koordinasyonun yansıması olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.