2026
2025-01-15
13. yüzyıl Ermeni mimarisinin “inci ve hazinesi” olarak kabul edilen ünlü Gandzasar Manastırı, ilk kez 10. yüzyıl ortalarında Ermeni Katolikos Anania Mokatsi tarafından kaydedilmiştir. 1216-1238 yıllarında Haçen’in hükümdarı Büyük Prens Hasan Jalal-Dola, Gandzasar’daki Surp Hovhannes Mkrtiç Kilisesi’ni inşa ettirmiş ve kuzey duvarına 27 satırlık taş yazıt bırakmıştır. 14. yüzyılın sonlarından 1815 yılına kadar manastır, Gandzasar Patrikliği’nin merkezi olmuş, zengin bir el yazması koleksiyonu ve okul barındırmıştır. 18. yüzyılın başlarında, manastır Artsakh’ın bağımsızlık hareketinin merkezi olmuştur. Manastırın duvarlarında yaklaşık 200 Ermenice yazıt günümüze ulaşmıştır. 2023 yılı Eylül ayında, Artsakh’ın tamamen işgal edilmesinin ve Ermeni nüfusun sürgün edilmesinin ardından, Gandzasar Manastırı Azerbaycan tarafından işgal edilmiştir.
Gandzasar Ermeni bir manastırdır, 13. yüzyılda Artsakh’ta ve genel olarak bölgede “Alban” halkı yaşamamıştır. Bu nedenle manastırın Alban kilisesi olarak tanımlanması tarihi gerçeklerle bağdaşmamaktadır.