2026
2024-12-25
13 yüzyılın ortalarında, Artsakh’ta Khachen Ermeni beyliği varlığını sürdürüyordu ve en büyük gücüne, İç Khachen tahtına sahip hükümdar Hasan-Celal Dola döneminde (1214/1216–1261) ulaştı. “Hasan” Arapçadan çevrildiğinde “güzel”, “Celal” ise “şan, yücelik”, “Dola” ise “servet, güç” anlamına gelir. O, “Khachen ve Aran hükümdarı”, “Özerk ve büyük hükümdar, Artsakh diyarı”, “Kral” unvanlarını taşımıştır.
216-1238 yılları arasında Hasan-Celal, Gandzasar’daki Aziz Yuhanna Vaftizci Kilisesi’ni inşa etmiştir. Hasan-Celal’in etnik olarak Ermeni bir hükümdar olduğunu, Orta Çağ Ermeni kaynakları, Gandzasar manastırında korunmuş Ermenice taş yazıtlar ve Gandzasar manastırına bağışladığı el yazması İncil’in bilinen kaydı kanıtlamaktadır.
Khachen’in bu ünlü Ermeni hükümdarına Türk kökeni atfetmek ve onun hükumdarlığını “Khachen’in Alpan Atabeyliği” olarak adlandırmak, 13. yüzyılda Khachen bölgesinde Türk veya Alpan nüfusun bulunmadığı düşünüldüğünde oldukça hayal güçsüz bir iddiadır.