2026
2024-11-13
Atropatene’de ve Kuzey İran’da Gandzak merkezli İldenizli devleti (atabeylik, 1136/1147–1225) var olmuştur. Bu devletin kurucusu, Kıpçak kökenli Türk köle Şemseddin İldeniz’di ve o aynı zamanda 12. yüzyılın ortalarında Irak Selçuklu Sultanlığı’nın fiili yöneticisiydi ve “Atabeg el-Azam” (“en büyük ya da yüce atabeg”) unvanını almıştı.
İldenizlilerin egemenliği Nahçıvan, Gandzak, Arran, Atropatene ve Kuzey İran’a kadar uzanıyordu. Bu devlete karşı Gürcü krallığı, Zakaryanlar önderliğinde savaşlar yürütüyordu. İldenizli devleti, 1225 yılında Moğolların ilk akınları ve özellikle Harezmşah Celaleddin’in darbeleri sonucunda yıkıldı.
Atabeg İldeniz, 20. yüzyılda kurulan Azerbaycan devletinin “tarihçilerinin” kendisini “Azerbaycanlı” sayacağını ve kurduğu devleti “Azerbaycan devleti” olarak nitelendireceğini asla hayal edemezdi.